هم كوبيدن دشمن خواهد شد . به علاوه تحمل مشكلات اقتصادى براى جمعيت انبوه ، قطعا آسان‌تر و سبك‌تر است و موجب مىشود تا افرادى كه در متن چنين مشكلاتى قرار دارند ، آسيب كمترى ببينند . واژهء عدالت كه در اين سند به صورت قسط ثبت شده ، دلالت دارد كه به هنگام تعديل و توزيع سهم هر يك از افراد براى پرداخت فديه ، نبايد به هيچ كس ذره‌اى ستم روا داشته شود . چنان كه واژهء معروف اصول نيكوكارى ، بر معنايى بس بالاتر دلالت مىكند . بر اين اساس به هنگام اجراى تصميم يا حكم شرعى كه ديگران را نيز در برمىگيرد و به امور مالى آنان مربوط مىشود ، بايد به اصول نيكوكارى متعهّد و ملتزم باشند . 3 . در اين عهدنامه مقرر شده كه مؤمنان هيچ فردى را كه در اثر فشار قرض از پاى درآمده باشد ، بدون كمك مالى به حال خويش رها نكنند و در موضوع فديهء اسيران نيز او را يارى دهند . هدف از اين بند ، سدّ شكافى است كه در اثر توزيع فديه اسيران در ميان قبايل به وجود مىآيد . يادآورى آن لازم است كه اين دو ماده زمانى مشكل اسيران را حل مىكرد كه در جامعهء اسلامى ، بيت المال وجود نداشت ، زيرا مسلمانان نمىتوانستند نيازهاى شخصى خود را برآورده سازند تا چه رسد به انجام كارهاى ديگر . از سوى ديگر درآمدهاى ديگرى هم نبود تا هزينه‌هاى مذكور را از محل آن تأمين كنند . 4 . مسئوليت دفع ظلم و ستم بر عهدهء همگان قرار گرفت و فقط به ستمديده اختصاص نداشت . شايد اين ماده به لحاظ آثارى كه در بنيهء اجتماعى جامعه بر جاى مىگذاشت و ارتباط آن با تصميمات و مواضع سياسى و تعاطى و اعمال ظلم و ستم حاكمان ، و نيز بازتاب مثبت يا منفى قرارى كه مقاومت و مبارزه با ظلم و ستم را مسئوليت اجتماعى مىداند ، نه وظيفهء انحصارى حاكم و زمامدار ، هر چند در موارد فراوانى به گونه‌اى حاكميت و موقعيت او را نيز به